Mig hefur langað að setja stafi á skjá í þónokkurn tíma. Efast samt um að sú þörf verði lengi til staðar.
Ég er með B.A. gráðu í sálfræði frá Háskólanum á Akureyri en tók annað árið í HÍ sem skiptinemi. Einnig tók ég grunnfög í viðskiptafræði á Akureyri (u.þ.b. 30 einingar) og svo hætti ég í viðskiptafræðinni í HÍ fyrir margt löngu. Ég hef því smá samanburð.
—
Sálfræði er víðfeðmt fag. Taugasálfræði, atferlissálfræði, hugfræði, klínísk sálfræði, skynjunarsálfræði, persónuleikasálfræði, félagsleg sálfræði og vinnusálfræði plús aðferðafræði, tölfræði, próffræði o.s.frv. Þegar aðeins eru 90 einingar til skiptana þá gefur það auga leið að hvert fag ristir ekki djúpt, enda ef maður vill vera sálfræðingur þá þarf maður að sérhæfa sig í að minnsta kosti tvö ár.
Grunnnámið er samt mjög nytsamlegt því það kennir manni gagnrýna hugsun. Í öllum þessum undirgreinum sálfræðarinnar þá eru ótal kenningar um hvað sé rétt og hvað sé rangt.
Að sjálfsögðu koma skoðanir kennara í ljós þegar hvert fag er kennt fyrir sig. Hins vegar eiga kennslubækurnar það sameiginlegt að öllu er velt upp á yfirborðið, rök færð fyrir kostum og göllum hverrar kenningar og svo er það nemandans að ákvarða. Það er enginn heilagur sannleikur í sálfræðinni.
Einnig er farið ofan í ritrýndar greinar og manni kennt að gagnrýna aðferðafræði, rökstuðning og niðurstöður sem settar eru fram.
—
Viðskiptafræðin aftur á móti er í fullyrðingastíl. Adam Smith og bláa höndin hans er undirliggjandi skoðun sem tröllríður öllu. Okkur er kennt að frjáls markaður sé undantekningalítið hin besta leið. Enda er vandfundinn sá viðskiptafræðingur sem gagnrýnir þá kenningu.
Þannig er grunnnámið í viðskiptafræði, allavega það sem ég hef kynnst. Kenningum er varpað fram sem staðreyndum, líkt og um raunvísindi er að ræða.
Viðskiptafræði er nefnilega ekkert annað en félagsvísindi þar sem kenningar eru settar fram með töluleg gögn að vopni.
Einnig er mikill galli að lítið sem ekkert er farið í ritrýndar greinar og þar með er engin kennsla í gagnrýni á þeim. Nemendurnir vita því ekki hvaða gögn liggja á bak við kenningarnar og hafa að auki ekki getuna til að stunda gagnrýna hugsun um viðskiptafræði.
—
Þúsundir viðskiptafræðingar hafa hópast inn á vinnumarkaðinn síðustu ár með þessa menntun að baki. Velflestir með þann grunn í vopnabúrinu að Adam Smith sé goðið.
Þeim er vorkunn því hvergi er kúrs um til dæmis kommúnismann. Í góðu grunnnámi er farið yfir sem flestar stefnur, kostir þeirra og gallar reifaðar og nemandinn ákveður hvað honum finnst gáfulegast.
Óbilgjarn maður myndi kasta því fram að það væri ekki nema von að bankarnir færu svona þegar flestir starfsmennirnir kynnu ekki gagnrýna hugsun heldur hugsuðu bara í excelskjölum.
En ég ætla ekki að detta ofan í þann pytt.
