Kreppu til Íslands? Já takk.

Tengdó á kött sem er dekurdýr í orðins fyllstu merkingu. Þegar Simbi mjálmar þá er stokkið upp og soðinn fiskur. Ekki er sama hvernig fiskur er keyptur heldur verður það að vera Norðanfiskur, allt annað er óásættanlegt. Ef tengdó fer í burtu í 2-3 daga þá er Simbi ekki sáttur heldur fer í fýlu og tekur 1-2 daga. Ekki má koma annar köttur í heimsókn því þá móðgast kóngurinn á heimilinu og strunsar undir rúm. Þetta er samt hið vænsta grey og eina ástæðan fyrir þessum tiktúrum er að lífið hefur verið ljúft hjá honum. Allt fær hann upp í loppurnar og það er minnsta mál að kenna gömlum hundi að sitja miðað við að reyna venja Simba á eitthvað annað.

Simbi minnir mig um margt á hinn dæmigerða Íslending. Lífið hefur leikið við okkur síðustu árin og Ísland mælist á mörgum kvörðum ofarlega landið er borið saman við aðrar Evrópuþjóðir. Þessi skjóti uppgangur hefur þó ekki komið án kostnaðar.

Tökum sem dæmi eldsneytisverðið. Það hefur aldrei verið hærra og hvað gera Íslendingar? Hætta þeir að keyra úr Odda yfir í Árnagarð, þaðan yfir í Háskólabíó og burrast loks í Þjóðarbókhlöðuna? Nei, frekar myndu þeir kaupa sér annan bíl, helst jeppa sem engin not eru fyrir í Reykjavík. Frekar hringsóla þeir á bílaplaninu við World Class leitandi sér að betra stæði svo þeir þurfi nú örugglega ekki að labba meira en þeir þurfa. Úrræði Íslendinga er að kvarta yfir eldsneytisverðinu, bölva stjórnvöldum að lækka ekki álögur og keyra alveg jafn mikið og þeir gerðu áður. Ef ég á fataverslun og sel jafn mikið af buxum hvort sem ég rukka 5.000 krónur eða 10.000 krónur fyrir þær þá set ég að sjálfsögðu ekki 5.000 króna verðmiðann. Sama er með olíufélögin, eina leiðin til þess að fá þau til að lækka eldsneytisverðið er að kaupa minna bensín en áður.

Annað dæmi eru blessaðir stýrivextirnir. Hver fjármálaspekúlantinn á fætur öðrum keppist við að bölva Seðlabankanum okkar fyrir að hafa stýrivextina svona háa. Auðvitað eru rök sem segja að það skipti litlu máli nú til dags hvernig stýrivextirnir eru meðan fjármálaflæði er eins opið og það hefur verið. Fólk getur tekið lán í evrum og málið er dautt. Hins vegar er Seðlabankanum vorkunn. Íslendingar eiga nefnilega í stökustu erfiðleikum með að spara fyrir hlutunum sem þeim langar í. Við viljum flatskjáinn og utanlandsferðina okkar strax og borga seinna. 200.000 króna utanlandsferðin á árs greiðsludreifingu er komin upp í rúmlega 240.000 krónur þegar loksins er búið að borga af henni. Er ekki einfaldara að bíða með ferðina í eitt ár og leggja 15.000 krónur inn í banka í eitt ár? Maður mætti ætla það en það er ekki móðins að spara. Milljón í yfirdrátt á yfir 20% vöxtum er normið frekar en undantekning. Seðlabankinn er að reyna hafa vextina háa, meðal annars til þess að fólk spari frekar en eins og Simbi þá erum við orðin svo fjári góðu vön.

Þriðja og síðasta dæmið eru uppsagnir. Fyrir nokkru þá var einhverjum dúddum í álverinu við Straumsvík sagt upp. Þeir höfðu verið þarna í óratíma og eins og Simbi, orðnir kóngar í sínu ríki. Þegar þeir mjálmuðu þá áttu aðrir að hlaupa upp til handa og fóta. Þeir voru orðnir of miklir kóngar og of stórir fyrir sinn vinnustað og var því sagt upp. Allt varð brjálað í þjóðfélaginu; að fyrirtæki skyldi dirfast að segja gamalreyndum starfsmönnum upp og það rétt áður en þeir kæmust á aldur. Nú spyr ég, er það frétt ef fyrirtæki út í bæ ákveður að segja upp örfáum starfsmönnum? Á atvinnusvæði þar sem atvinnuleysi er sama og ekkert og auðveldara að fá vinnu heldur en að stela sleikjó af ungabarni? Það virðist vera því fyrir einhverjum misserum þá datt einhverjum snillingnum í hug að atvinnuveitendur ættu að gefa skýringu þegar þeir myndu segja upp starfsmönnum. Varla er orðum eyðandi í svoleiðis vitleysu en þó má benda á að líklega myndu stéttarfélög eitthvað segja ef hinn almenni launamaður þyrfti að rökstyðja í hvert skipti sem hann myndi segja upp sínu starfi. Þessi firring er komin vegna þess að uppsagnir þekkjast varla í höfuðborginni því fyrirtæki eiga oft og tíðum erfitt með að halda í sitt starfsfólk.

Staðreyndin er sú að til þess að við Íslendingar þroskumst eitthvað örlítið þá hefðum við gott af því að fá smávegis kreppu. Að þurfa hugsa hvernig skuli eyða hverri krónu sem kemur í búið er þroskandi og gerir góðæristímabilin enn betri. Íslendingar hafa verið á fylleríi síðustu ár og nú er tími til kominn fyrir smá þynnku. Aukið atvinnuleysi, hækkandi bensínverð og háir stýrivextir? Já takk. Mörg fyrirtæki og heimili munu fara illa en óhjákvæmilegt er að þetta tímabil komi. Betra er að fá það fyrr en seinna því ef við verðum of góðu vön í of langan tíma þá er líklegra en ella að við munum ekki sætta okkur við neitt annað en Norðanfisk.